Nhiều người trẻ thường quan niệm rằng nghỉ hưu là câu chuyện của 30 hay 40 năm sau, một cột mốc xa xôi nằm ở tuổi sáu mươi. Tuy nhiên, theo nhận định từ các chuyên gia dân số và chính sách xã hội, chất lượng cuộc sống xế chiều thực chất được định hình từ rất lâu trước khi một người bước chân vào tuổi hưu.
Trong bối cảnh kinh tế biến động, xu hướng gia đình hạt nhân phổ biến và quan điểm "con cái là tấm thẻ bảo hiểm lúc tuổi già" không còn phù hợp, việc thế hệ trẻ chủ động thiết kế một lộ trình hưu trí toàn diện từ sớm không chỉ là sự chuẩn bị cho tuổi già, mà còn là cách để nắm giữ quyền tự chủ trong hiện tại.
Tài chính luôn là bệ phóng đầu tiên quyết định mức độ thoải mái và tự do của một người khi rời khỏi thị trường lao động. Điểm khác biệt lớn của giới trẻ hiện đại so với các thế hệ trước là họ tiếp cận sớm hơn với tư duy đầu tư tích lũy nhờ các nền tảng số. Khảo sát từ các tổ chức tài chính quốc tế cho thấy phần lớn Gen Z và Millennials đã bắt đầu hình thành thói quen trích từ 10% đến 15% thu nhập hàng tháng cho các quỹ tiết kiệm định kỳ. Việc tận dụng sức mạnh của lãi kép thông qua việc đầu tư kỷ luật vào các chứng chỉ quỹ an toàn, cổ phiếu chiến lược hoặc các kênh phân bổ dòng tiền đa kênh từ khi còn ở độ tuổi đôi mươi giúp giảm bớt áp lực tích lũy đột ngột ở tuổi trung niên.
Song song với đầu tư, việc thiết lập một quỹ khẩn cấp tương đương 6 đến 8 tháng chi phí sinh hoạt là lớp khiên bảo vệ đầu tiên giúp người trẻ không bị quật ngã trước các biến cố bất ngờ về công việc hay sức khỏe.
Tuổi già đi kèm với sự suy giảm tự nhiên của cơ thể, và chi phí y tế luôn là khoản tiêu tốn lớn nhất nếu thiếu sự chuẩn bị từ trước. Thế hệ trẻ cần từ bỏ văn hóa làm việc quá sức hay lối sống tiệc tùng thả phanh, thay vào đó là việc duy trì đều đặn chế độ dinh dưỡng lành mạnh, tập luyện thể thao và khám sức khỏe định kỳ. Việc sở hữu một gói bảo hiểm sức khỏe hoặc bảo hiểm nhân thọ từ khi cơ thể đang ở trạng thái khỏe mạnh nhất vừa giúp tối ưu chi phí, vừa là tấm séc đảm bảo rằng các rủi ro bệnh tật sau này sẽ không làm tổn hại đến khối tài sản tích lũy cho tuổi hưu. Sức khỏe tinh thần cũng cần được chăm bồi thông qua thói quen đọc sách, tư duy cởi mở và khả năng thích ứng với các thay đổi của xã hội công nghệ.
Quan niệm truyền thống xem con cái là điểm tựa tuổi già đang dần tạo ra áp lực ngược lại cho cả hai thế hệ. Người trẻ hiện đại hướng tới mục tiêu tự chủ hoàn toàn về chỗ ở, sở hữu một mái ấm nhỏ hoặc có kế hoạch tài chính cho việc thuê nhà dài hạn chất lượng cao khi về già, thay vì phụ thuộc vào việc chung sống nhiều thế hệ dưới một mái nhà vốn tiềm ẩn xung đột về lối sống. Việc chuẩn bị một quỹ riêng cho dịch vụ chăm sóc người cao tuổi chuyên nghiệp trong tương lai giúp bản thân sống độc lập, thảnh thơi mà không vô tình trở thành gánh nặng tài chính hay tinh thần cho con cháu.
Rất nhiều người rơi vào trạng thái khủng hoảng tâm lý trầm trọng khi chính thức nghỉ việc vì họ mất đi nhịp sống bận rộn và môi trường giao tiếp quen thuộc. Sự chuẩn bị khôn ngoan cho tuổi hưu nằm ở việc vun đắp những mối quan hệ bạn bè bền vững, tham gia các hoạt động cộng đồng và xây dựng các sở thích cá nhân như làm vườn, nghệ thuật, du lịch hay viết lách từ khi còn trẻ. Khi một người có sẵn những đam mê cá nhân và một cộng đồng gắn kết, tuổi nghỉ hưu sẽ không phải là sự kết thúc của năng suất lao động, mà chuyển hóa thành một giai đoạn thụ hưởng, sẻ chia và sống có mục đích trọn vẹn hơn.
Để có một cái nhìn tổng quan về lộ trình chuẩn bị, việc phân bổ nguồn lực theo từng nhóm mục tiêu cốt lõi đóng vai trò vô cùng quan trọng, giúp người trẻ dễ dàng theo dõi và thực hiện một cách khoa học qua thời gian.
