Nhiều năm qua, Việt Nam liên tục xuất hiện trong danh sách những điểm đến tiết kiệm nhất thế giới do các tổ chức quốc tế bình chọn. Tuy nhiên, trong bối cảnh thị trường du lịch toàn cầu đang dịch chuyển mạnh mẽ, một câu hỏi lớn được đặt ra là liệu định vị "giá rẻ" này có còn phản ánh đúng thực tế và chất lượng dịch vụ của Việt Nam có thực sự tương xứng với số tiền du khách bỏ ra hay không?
Lợi thế cạnh tranh tuyệt đối về chi phí
Không thể phủ nhận Việt Nam là một trong những quốc gia có chi phí du lịch tối ưu nhất khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Theo dữ liệu từ Chỉ số Chi phí Du lịch (Vietnam Travel Cost Index), một khách du lịch bụi có thể sinh hoạt thoải mái tại Việt Nam chỉ với ngân sách từ 30 đến 50 USD mỗi ngày. Đối với phân khúc tầm trung, chi phí dao động khoảng 80 đến 150 USD một ngày đã bao gồm khách sạn boutique, các bữa ăn tại nhà hàng và một số tour tham quan có hướng dẫn.
Mức chi tiêu này thấp hơn đáng kể so với việc du lịch tại hầu hết các thành phố châu Âu hay các nước láng giềng như Singapore và Malaysia. Sự hợp lý về giá cả trải dài từ hệ thống lưu trú đến ẩm thực đường phố, nơi du khách chỉ cần bỏ ra khoảng 2 USD để thưởng thức một bát phở truyền thống đạt chuẩn hương vị bản địa. Ngay cả giá phòng trung bình tại các điểm đến nổi tiếng như Ninh Bình cũng chỉ ở mức 47 USD một đêm, biến Việt Nam trở thành lựa chọn hàng đầu cho xu hướng du lịch chậm và thị trường làm việc từ xa (Digital Nomad).
Bứt phá của phân khúc chất lượng cao
Mặc dù chi phí rẻ là thỏi nam châm thu hút lượng khách lớn, du lịch Việt Nam đang chứng minh năng lực cung ứng dịch vụ vượt trội vượt xa khỏi cái mác "giá tốt". Toàn quốc hiện có 9 di sản thế giới được UNESCO ghi danh bên cạnh hệ thống điểm đến đẳng cấp. Thống kê thực tế từ các doanh nghiệp lữ hành cho thấy nhiều đối tác quốc tế, đặc biệt là thị trường Úc và Âu Mỹ, đã bày tỏ sự bất ngờ trước sự thay đổi của hạ tầng nghỉ dưỡng Việt Nam.
Thay vì các tour giá rẻ, phân khúc cao cấp của Việt Nam đang sở hữu những sản phẩm mang tính độc bản cao. Có thể kể đến các hải trình du thuyền 5 sao sang trọng trên vịnh Hạ Long, các tour mạo hiểm khám phá hang Sơn Đoòng với mức giá lên tới 3.000 USD một người, hoặc các gói nghỉ dưỡng siêu sang có giá trị hàng chục nghìn USD tại các khu resort biệt lập miền Trung. Điều này minh chứng rằng chất lượng dịch vụ du lịch trong nước đã đạt đến độ chín, đủ khả năng thỏa mãn những nhóm khách hàng có yêu cầu khắt khe nhất về sự thoải mái và tính cá nhân hóa.
Những điểm nghẽn cần tháo gỡ
Dù sở hữu tiềm năng lớn, bức tranh du lịch Việt Nam vẫn tồn tại những nghịch lý về mặt hiệu quả kinh tế. Số liệu phân tích doanh thu từ Outbox chỉ ra một thực tế đáng lo ngại là dù lượng khách quốc tế tăng trưởng mạnh, mức tăng trưởng doanh thu lại chỉ dịch chuyển song song theo số lượng chứ không tăng tỷ lệ thuận về mặt giá trị chi tiêu trên mỗi đầu người. Du khách quốc tế đến Việt Nam sẵn sàng chi tiền cho ăn uống và tham quan nhưng lại rất dè dặt trong việc mua sắm.
Nguyên nhân chính nằm ở việc hệ thái dịch vụ tại nhiều địa phương còn mang tính manh mún, thiếu đồng bộ. Các điểm đến lớn vẫn đang thiếu hụt trầm trọng các sản phẩm du lịch kinh tế đêm, thiếu các show diễn nghệ thuật quy mô lớn, các tổ hợp vui chơi giải trí cao cấp và các khu mua sắm miễn thuế đủ sức hút. Tình trạng du khách nước ngoài đến Quảng Ninh chỉ bước lên du thuyền ngủ một đêm rồi về mà không chi tiêu thêm cho thấy chúng ta đang lãng phí một nguồn lực kinh tế khổng lồ. Để cạnh tranh sòng phẳng với các đối thủ sừng sỏ trong khu vực như Thái Lan hay Singapore, Việt Nam cần chuyển dịch mạnh mẽ từ mô hình cạnh tranh bằng giá sang cạnh tranh bằng chuỗi giá trị trải nghiệm.
