Một trong những nỗi lo lớn nhất của sinh viên sau khi nhận được tấm bằng đại học là “liệu mức lương có đủ để sống hay không?”. Trong suốt thời gian bốn năm, thậm chí năm năm miệt mài học tập là sự đánh đổi bằng thời gian, công sức của bản thân và cả sự hy sinh của cha mẹ. Thế nhưng, khi bước vào thị trường lao động, không ít người phải chấp nhận mức lương khởi điểm khá thấp, đủ để trang trải tối thiểu nhưng rất khó để có một khoảng tiết kiệm hay hỗ trợ gia đình. Điều đó khiến nhiều người tự hỏi: liệu theo đuổi đúng đam mê nhưng nhận mức thu nhập khiêm tốn có thực sự xứng đáng?
Thực tế hiện nay cho thấy, mức lương dành cho lao động mới ra trường ở nhiều ngành nghề vẫn còn khá thấp so với chi phí sinh hoạt. Khi ứng viên băn khoăn về thu nhập, không ít doanh nghiệp đưa ra những lý do để phù hợp hóa mức lương đó như: chưa có kinh nghiệm, kỹ năng còn hạn chế, cần thời gian đào tạo hoặc phải chứng minh năng lực trước khi được tăng lương. Đây là những lý do không phải không có cơ sở, bởi doanh nghiệp cũng phải cân đối chi phí và hiệu quả lao động. Tuy nhiên, khi mức lương khởi điểm không theo kịp tốc độ tăng của chi phí sinh hoạt, áp lực tài chính đối với người trẻ ngày càng lớn.
Khó khăn càng rõ hơn đối với những người phải làm việc xa quê. Vì điều kiện công việc hoặc mong muốn phát triển bản thân, nhiều người lựa chọn lên các thành phố lớn để tìm kiếm cơ hội. Nếu đói với những người làm gần nhà, thì chi phi họ quan tâm nhiều nhất là, tiền xăng, tiền ăn, tiền giải trí hoặc dư dã hơn thì có thể hỗ trợ gia đình về các khoảng chi trong nhà, còn những người làm việc xa nhà, ngoài chi phí ăn uống, đi lại họ còn phải gánh thêm tiền thuê nhà, trọ, điện nước và nhiều chi phí khác. Sau khi trừ toàn bộ chi phí, số tiền còn lại mỗi tháng không nhiều, thậm chí có người gần như không thể tiết kiệm.
Trong khi đó, giá cả hàng hóa và dịch vụ liên tục tăng theo thời gian. Từ xăng dầu, thực phẩm, tiền thuê trọ đến điện nước, học phí hay chi phí đi lại đều có xu hướng cao hơn trước. Một đĩa cơm sườn giá 20.000 - 25.000 đồng dần trở nên khó tìm ở nhiều khu vực đô thị, còn một ly trà sữa phổ biến hiện nay cũng thường có giá từ 30.000 đồng trở lên. Những khoản chi tưởng chừng nhỏ nhưng khi cộng dồn theo tháng lại tạo thành áp lực đáng kể, đặc biệt với những người có thu nhập chưa cao.
Chính vì vậy, không ít người trẻ đã lựa chọn những hướng đi khác. Có người sau khi tốt nghiệp hoặc chỉ đi làm vài tháng đã quyết định từ bỏ công việc, từ bỏ ước mơ lựa chọn đi xuất khẩu lao động để tìm kiếm mức thu nhập cao hơn, có cơ hội tích lũy vốn trong thời gian ngắn. Một số khác chuyển sang các ngành nghề có nhu cầu tuyển dụng lớn hoặc làm thêm nhiều công việc cùng lúc để tăng thu nhập. Đây là những lựa chọn xuất phát từ thực tế cuộc sống, khi mục tiêu trước mắt không chỉ là phát triển nghề nghiệp mà còn là đảm bảo sự ổn định tài chính.
Bên cạnh áp lực thu nhập, thị trường lao động hiện nay cũng cạnh tranh ngày càng khốc liệt. Nhiều doanh nghiệp ưu tiên nhân sự trẻ, có khả năng thích nghi nhanh, trong khi một số vị trí có xu hướng thay thế hoặc tái cơ cấu. Điều này khiến nhiều người cảm thấy áp lực khi bước vào độ tuổi 30 - 35, giai đoạn mà sự nghiệp mới bắt đầu ổn định nhưng cũng phải đối mặt với yêu cầu nâng cao chuyên môn, kỹ năng và năng suất làm việc để duy trì lợi thế cạnh tranh và giữ vững được chỗ đứng.
Dù vậy, mức lương khởi điểm không phải là yếu tố quyết định toàn bộ sự nghiệp. Ở nhiều ngành nghề, thu nhập tăng lên cùng với kinh nghiệm, năng lực và giá trị mà mỗi người tạo ra. Thay vì chỉ nhìn vào con số trong những tháng đầu tiên, người trẻ nên xem đây là giai đoạn tích lũy kiến thức thực tế, xây dựng kỹ năng chuyên môn, ngoại ngữ và các mối quan hệ nghề nghiệp. Đồng thời, cần học cách quản lý tài chính cá nhân, chi tiêu hợp lý và không ngừng nâng cao năng lực để nắm bắt những cơ hội có thu nhập tốt hơn trong tương lai.
