Sau khi hoàn thành xong một trong những kì thi quan trọng của thời học sinh - thi tốt nghiệp THPT thì thời khắc chọn ngành, nguyện vọng là một bước đệm để tiến gần hơn đến với ước mơ. Quyết định học đại học hay cao đẳng không chỉ là lựa chọn một ngôi trường, mà còn là lựa chọn con đường phát triển nghề nghiệp, khả năng tài chính, thời gian học tập và tương lai của mỗi người. Chính vì vậy, đây luôn là vấn đề khiến nhiều học sinh và phụ huynh trăn trở.
Trong suy nghĩ của nhiều người, bằng đại học vẫn được xem là "cao quý" và có giá trị hơn bằng cao đẳng. Thế nhưng, khi bước vào thị trường lao động, điều doanh nghiệp cần không chỉ là một tấm bằng đẹp mà còn là năng lực thực tế. Nếu đặt lên bàn cân giữa một người tốt nghiệp đại học với tấm bằng trung bình và một người tốt nghiệp cao đẳng đạt loại giỏi, có kỹ năng tốt, thái độ làm việc tích cực và khả năng thích nghi nhanh, chưa chắc nhà tuyển dụng sẽ ưu tiên người có bằng đại học. Bởi sau cùng, hiệu quả công việc mới là yếu tố quyết định giá trị của một nhân sự.
Thực tế hiện nay, không ít học sinh và cả phụ huynh vẫn mang tâm lý rằng phải học đại học mới có tương lai. Nếu không đỗ đại học thì hoặc đi làm ngay, hoặc học nghề như một phương án "bất đắc dĩ". Chính quan điểm này vô tình tạo nên áp lực rất lớn, khiến nhiều người chọn đại học chỉ vì danh tiếng mà không xuất phát từ năng lực hay định hướng của bản thân. Trong khi đó, cao đẳng cũng là một lựa chọn chính quy, được đào tạo bài bản và đáp ứng nhu cầu nhân lực của rất nhiều doanh nghiệp.
Một câu hỏi khác cũng khiến nhiều người băn khoăn là nên chọn trường hay chọn ngành. Trên thực tế, ngành học thường quan trọng hơn tên trường. Một ngôi trường danh tiếng sẽ khó phát huy hết giá trị nếu người học theo đuổi một ngành không phù hợp với năng lực, sở thích hay định hướng lâu dài. Việc học trong sự gượng ép rất dễ dẫn đến chán nản, kết quả học tập không cao, thậm chí bỏ dở giữa chừng hoặc phải làm trái ngành sau khi tốt nghiệp.
Ngược lại, lựa chọn đúng ngành mình yêu thích sẽ tạo động lực để học tập, nghiên cứu và phát triển bản thân. Dù học ở trường đại học hay cao đẳng, nếu được đào tạo đúng chuyên môn, chủ động tích lũy kỹ năng, ngoại ngữ và kinh nghiệm thực tế thì cơ hội việc làm vẫn rất rộng mở. Thị trường lao động hiện nay ngày càng coi trọng năng lực hơn là chỉ nhìn vào tên trường hay bậc đào tạo.
Cao đẳng cũng có nhiều ưu điểm đáng cân nhắc. Chương trình học thường thiên về thực hành, thời gian đào tạo ngắn hơn, chi phí thấp hơn và giúp sinh viên sớm tham gia thị trường lao động. Đúng là ở một số cơ quan hoặc doanh nghiệp, người tốt nghiệp cao đẳng có thể được xếp bậc lương khởi điểm thấp hơn so với đại học. Tuy nhiên, đây không phải là giới hạn cố định. Sau khi đi làm, nếu có nhu cầu nâng cao trình độ, người học hoàn toàn có thể học liên thông lên đại học để bổ sung bằng cấp và mở rộng cơ hội thăng tiến.
Trong bối cảnh hiện nay, nhiều doanh nghiệp cũng đang thay đổi cách tuyển dụng. Thay vì chỉ nhìn vào bằng cấp, họ quan tâm nhiều hơn đến kỹ năng chuyên môn, kinh nghiệm, khả năng giải quyết vấn đề, tư duy sáng tạo và tinh thần học hỏi. Một người không ngừng trau dồi bản thân sẽ luôn có nhiều cơ hội phát triển hơn người chỉ sở hữu một tấm bằng đẹp nhưng thiếu năng lực thực tế.
Điều quan trọng nhất không phải là học đại học hay cao đẳng, mà là hiểu rõ bản thân phù hợp với điều gì, điều kiện gia đình ra sao và mục tiêu nghề nghiệp là gì. Mỗi con đường đều có những ưu điểm và thách thức riêng. Không có lựa chọn nào là tốt nhất cho tất cả mọi người, chỉ có lựa chọn phù hợp nhất với từng cá nhân.
