Việc kết hôn với một công dân Mỹ mở ra một bước ngoặt lớn trong cuộc đời, nhưng hành trình để người vợ hoặc người chồng nước ngoài chính thức đặt chân lên đất Mỹ định cư chưa bao giờ là một câu chuyện diễn ra trong ngày một, ngày hai.
Đối với một hồ sơ bảo lãnh diện vợ chồng thông thường khi người phối ngẫu đang ở ngoài nước Mỹ, tổng thời gian trung bình kể từ lúc nộp những giấy tờ đầu tiên cho đến khi cầm trên tay tấm visa nhập cảnh dao động từ 14 đến 24 tháng. Lộ trình này được chia thành nhiều giai đoạn pháp lý riêng biệt, đòi hỏi sự kiên nhẫn tối đa và một sự chuẩn bị kỹ lưỡng từ phía hai vợ chồng.
Giai đoạn 1
Giai đoạn đầu tiên và cũng là giai đoạn chiếm nhiều thời gian nhất trong toàn bộ tiến trình là việc nộp Đơn xin bảo lãnh thân nhân ngoại kiều (Form I-130) lên Sở Di trú và Nhập tịch Hoa Kỳ (USCIS). Ngay sau khi có giấy đăng ký kết hôn hợp pháp, người bảo lãnh mang quốc tịch Mỹ có thể tiến hành nộp bộ hồ sơ này. Mục đích chính của Form I-130 là nhằm thiết lập mối quan hệ hôn nhân hợp pháp và chứng minh với chính phủ Mỹ rằng cuộc hôn nhân này là có thật, xuất phát từ tình yêu chứ không phải nhằm mục đích lách luật di trú.
Thời gian xét duyệt đơn I-130 tại các Trung tâm Dịch vụ của USCIS hiện nay thường kéo dài từ 10 đến 15 tháng. Trong suốt khoảng thời gian dài đằng đẵng này, hồ sơ của hai bạn sẽ xếp hàng chờ đến lượt viên chức di trú xem xét. Nếu các bằng chứng chung sống như tài khoản ngân hàng chung, hình ảnh, tin nhắn qua lại hay các chuyến du lịch cùng nhau không đủ thuyết phục, USCIS sẽ gửi một Yêu cầu bổ sung bằng chứng (RFE), điều này có thể đẩy thời gian chờ đợi kéo dài thêm vài tháng.
Giai đoạn 2
Sau khi vượt qua được cửa ải đầu tiên và nhận được thông báo chấp thuận từ USCIS, hồ sơ sẽ được chuyển giao sang Trung tâm Thị thực Quốc gia (NVC) thuộc Bộ Ngoại giao Mỹ. Đây là giai đoạn chuẩn bị cho tiến trình xin thị thực định cư tại nước sở tại.
Tại NVC, hai vợ chồng sẽ phải hoàn thành nghĩa vụ đóng các khoản lệ phí hành chính, nộp Đơn xin thị thực định cư điện tử (Form DS-260) và người bảo lãnh tại Mỹ phải hoàn thành Đơn bảo trợ tài chính (Form I-864) để chứng minh bản thân có đủ năng lực tài chính nuôi dưỡng người phối ngẫu, đảm bảo họ không trở thành gánh nặng cho xã hội Mỹ.
Giai đoạn xử lý tại NVC thường mất từ 2 đến 4 tháng, tùy thuộc vào tốc độ người nộp đơn chuẩn bị các giấy tờ dân sự như lý lịch tư pháp, giấy khai sinh và các tờ khai thuế thu nhập cá nhân tại Mỹ. Khi NVC xác nhận hồ sơ của bạn đã hoàn thành đầy đủ về mặt chứng từ, họ sẽ chuyển tiếp hồ sơ về Lãnh sự quán hoặc Đại sứ quán Mỹ tại quốc gia của người được bảo lãnh để xếp lịch phỏng vấn.
Giai đoạn 3
Cửa ải cuối cùng và mang tính quyết định là buổi phỏng vấn trực tiếp với viên chức Lãnh sự tại nước sở tại (ở Việt Nam là Lãnh sự quán Mỹ tại Thành phố Hồ Chí Minh). Thời gian chờ đợi để Lãnh sự quán sắp xếp được lịch phỏng vấn trống có thể dao động từ 2 đến 4 tháng.
Trước ngày phỏng vấn, người được bảo lãnh bắt buộc phải hoàn tất việc khám sức khỏe và tiêm ngừa tại các đơn vị y tế được chỉ định. Tại buổi đối thoại trực tiếp, viên chức ngoại giao sẽ hỏi sâu vào các chi tiết đời sống riêng tư của hai người nhằm đưa ra kết luận cuối cùng về tính xác thực của cuộc hôn nhân.
Nếu buổi phỏng vấn diễn ra suôn sẻ và visa được chấp thuận, hộ chiếu kèm thị thực định cư sẽ được gửi về tận nhà trong vòng một đến hai tuần. Thị thực này thường có hạn tối đa là 6 tháng tính từ ngày khám sức khỏe, cho phép người vợ hoặc chồng nước ngoài thu xếp hành lý và nhập cảnh vào nước Mỹ.
Tuy nhiên, có một trường hợp đặc biệt làm thay đổi hoàn toàn lộ trình thời gian trên, đó là khi người phối ngẫu đang có mặt hợp pháp tại Mỹ dưới dạng các visa phi di dân khác như visa du học (F-1) hay visa du lịch (B-1/B-2). Thay vì phải quay về Việt Nam và chờ đợi quy trình xử lý lãnh sự phức tạp qua NVC, cặp đôi có thể chọn giải pháp nộp hồ sơ đồng thời, bao gồm đơn bảo lãnh I-130 và Đơn xin điều chỉnh tình trạng cư trú (Form I-485) trực tiếp lên USCIS để xin Thẻ xanh. Quy trình chuyển diện ngay trên đất Mỹ này rút ngắn đáng kể thời gian chờ đợi đoàn tụ, thường chỉ mất khoảng 9 đến 14 tháng để người được bảo lãnh nhận được Thẻ xanh chính thức mà hoàn toàn không cần phải rời khỏi nước Mỹ trong suốt quá trình chờ xét duyệt.
Một điểm mấu chốt mang tính pháp lý mà các cặp đôi cần lưu ý khi tính toán thời gian là sự phân biệt giữa hai loại visa kết hôn: CR-1 (Conditional Resident) và IR-1 (Immediate Relative). Sự khác biệt này không nằm ở thời gian chờ xét duyệt hồ sơ mà dựa vào thời gian hai người đã kết hôn tính đến ngày người phối ngẫu đặt chân đến cửa khẩu Mỹ.
Nếu tại thời điểm nhập cảnh, cuộc hôn nhân của hai bạn dưới 2 năm, chính phủ Mỹ sẽ cấp visa diện CR-1 và người được bảo lãnh sẽ nhận Thẻ xanh có thời hạn 2 năm (thẻ xanh có điều kiện). Ngược lại, nếu thời gian kết hôn đã từ đủ 2 năm trở lên trước khi nhập cảnh, người vợ hoặc chồng sẽ được cấp visa diện IR-1 và nhận ngay Thẻ xanh có giá trị 10 năm (thẻ xanh vĩnh viễn). Do quy trình làm hồ sơ từ Việt Nam hiện nay kéo dài gần hai năm, không ít cặp đôi tuy nộp hồ sơ khi mới cưới nhưng đến lúc được gọi phỏng vấn và bay sang Mỹ thì cuộc hôn nhân đã chạm mốc 2 năm, từ đó nghiễm nhiên được hưởng đặc quyền nhận thẻ xanh 10 năm trực tiếp.
