Có nên tâm sự với AI? Trí tuệ nhân tạo có thể trở thành người lắng nghe của thời đại số?
Trong cuộc sống, ai cũng có những áp lực, mệt mỏi hay bế tắc của riêng mình muốn được bày tỏ cảm xúc để giảm bớt buồn phiền trong lòng nhưng lại không biết chia sẻ cùng ai. Nhiều lí do kiến nhiều người chọn cách giữ trong lòng thay vì nói ra vì có người sợ bị đánh giá, có người không muốn làm phiền người thân, cũng có người đơn giản là không tìm được một người đủ tin tưởng để bày tỏ. Giờ đây, sự xuất hiện của AI đã mở ra một lựa chọn mới. Chỉ cần vài dòng tin nhắn, AI sẵn sàng lắng nghe bất cứ lúc nào, nên nhiều người xem đây như một “người bạn” để trút bầu tâm sự. Nhưng liệu AI có thực sự là nơi để gửi gắm mọi cảm xúc?
Hiện nay, việc sử dụng AI khá phổ biến, đa số mọi người đều sử dụng với nhiều mục đích khác nhau và trong đó việc tâm sự với AI cũng dần được nhiều người lựa chọn, bởi sự tiện lợi và cảm giác an toàn mà công nghệ mang lại. AI hoạt động 24/7, không cần hẹn trước, không tỏ ra khó chịu hay ngắt lời khi bạn đang chia sẻ, trả lời khá nhanh và luôn có mặt khi bạn cần (điều kiện cần là bạn phải trang bị wifi ổn định). Nhiều người cảm thấy thoải mái vì không phải đối diện với sự phán xét hay ánh mắt dò xét từ người khác. AI cũng có khả năng đặt câu hỏi gợi mở, giúp người dùng nhìn nhận vấn đề dưới nhiều góc độ, sắp xếp lại suy nghĩ và đưa ra những gợi ý phù hợp. Đối với những người ngại bộc lộ cảm xúc hoặc chưa sẵn sàng chia sẻ thì AI có thể trở thành bước khởi đầu giúp họ cởi mở hơn.
Vậy chúng ta có thể tâm sự với AI về điều gì? AI phù hợp để lắng nghe những áp lực trong học tập, công việc, các mối quan hệ, định hướng nghề nghiệp hay những cảm xúc như lo âu, căng thẳng và mất động lực. Ngoài việc lắng nghe, AI còn có thể hỗ trợ viết nhật ký cảm xúc, phân tích ưu và nhược điểm của một tình huống, gợi ý cách quản lý căng thẳng hoặc chuẩn bị trước nội dung cho một cuộc trò chuyện quan trọng. Tuy nhiên, người dùng cũng nên cân nhắc khi chia sẻ các thông tin cá nhân quá nhạy cảm và không nên xem mọi lời khuyên của AI là tuyệt đối đúng. Bên cạnh đó, cách đặt câu hỏi cũng rất quan trọng để giúp AI hiểu hơn và dễ dàng đưa ra những câu trả lời phù hơn hơn.
Dù AI ngày càng được nâng cấp thông minh hơn, thì AI vẫn không thể thay thế con người. AI chỉ là công cụ hỗ trợ con người, không có cảm xúc thật, không thể thấu hiểu bằng những trải nghiệm sống hay mang đến sự đồng cảm như một người thân, một người bạn hoặc một chuyên gia tâm lý. Một cái ôm, một ánh mắt động viên hay sự hiện diện của người mình tin tưởng là những điều công nghệ không thể tạo ra. Đặc biệt, nếu một người đang gặp khủng hoảng tâm lý nghiêm trọng, trầm cảm kéo dài hoặc có ý nghĩ làm hại bản thân, AI không thể thay thế sự hỗ trợ trực tiếp như con người.
