Giai đoạn nửa cuối năm 2026, nền giáo dục Việt Nam đang trải qua những biến chuyển mang tính lịch sử và bước ngoặt sâu sắc nhất trong nhiều thập kỷ qua.
Những cải cách không còn dừng lại ở mức độ thử nghiệm hay thí điểm đơn lẻ, mà đã chính thức được luật hóa thông qua hàng loạt chính sách mang tính vĩ mô có hiệu lực đồng bộ. Từ việc tái cấu trúc toàn bộ khung hệ thống quốc gia, thay đổi căn bản mô hình sách giáo khoa, đến những chính sách nhân văn như miễn học phí và nâng cao vị thế cho đội ngũ nhà giáo, giáo dục Việt Nam đang nỗ lực "lột xác" từ bên trong để hướng tới chất lượng thực chất.Chính sách tài chính giáo dục và hợp nhất học liệu
Thay đổi mang tính đột phá và có sức ảnh hưởng sâu rộng nhất đến từng hộ gia đình Việt Nam chính là việc miễn học phí diện rộng cho học sinh trường công lập. Sau khi được Quốc hội và Bộ Chính trị đồng thuận thông qua, chính sách này đã bước vào giai đoạn thực thi toàn diện, giúp gánh nặng tài chính của hàng triệu phụ huynh được trút bỏ, đảm bảo quyền tiếp cận giáo dục công bằng cho trẻ em từ bậc mầm non cho đến hết phổ thông.
Bên cạnh đó, ngành giáo dục cũng quyết định khép lại giai đoạn 5 năm thử nghiệm mô hình "một chương trình, nhiều bộ sách". Bắt đầu từ năm học này, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã thống nhất quay trở lại sử dụng một bộ sách giáo khoa chung trên phạm vi toàn quốc, trong đó bộ sách "Kết nối tri thức với cuộc sống" được lựa chọn làm học liệu chính thức. Sự điều chỉnh kịp thời này giúp giảm bớt sự xáo trộn không cần thiết trong việc chuyển trường của học sinh, đồng thời giúp ngân sách nhà nước tập trung tối ưu hóa nguồn lực vào khâu giảng dạy thực chất thay vì phân mảnh cho thị trường xuất bản.
Luật Nhà giáo và cuộc cách mạng cải thiện đời sống giáo viên
Sự thay đổi của một nền giáo dục không thể tách rời vai trò cốt lõi của đội ngũ sư phạm, năm 2026 đánh dấu mốc son khi Luật Nhà giáo chính thức có hiệu lực thi hành. Lần đầu tiên xác lập nguyên tắc tối thượng: Lương của nhà giáo được xếp ở mức cao nhất trong hệ thống thang bậc lương hành chính sự nghiệp. Đi kèm với đó là các khoản phụ cấp ưu đãi nghề được đẩy lên mức rất cao, từ 45% đến 85% tùy thuộc vào khu vực địa lý và cấp học, giúp giáo viên yên tâm gắn bó với bục giảng.
Đáng chú ý, ngành giáo dục hiện đã được trao quyền chủ động hoàn toàn trong việc tuyển dụng, điều động và sử dụng nhân sự thay vì phụ thuộc vào cơ quan nội vụ như trước. Điều này cho phép các Sở Giáo dục và Đào tạo tại địa phương linh hoạt điều tiết, giải quyết căn cơ bài toán thừa thiếu giáo viên cục bộ và thu hút được nguồn nhân lực chất lượng cao vào ngành sư phạm.
Chuẩn hóa hệ thống theo xu thế quốc tế và tinh giản văn bằng
Một bước chuyển dịch mạnh mẽ về mặt thể chế vừa chính thức có hiệu lực từ ngày 7/9/2026 theo Quyết định 38/2026/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, quy định về Khung cơ cấu hệ thống giáo dục quốc dân mới.
Hệ thống giáo dục Việt Nam hiện được phân định mạch lạc thành 9 cấp độ chương trình giáo dục, tạo ra một hành lang liên thông hoàn hảo giữa giáo dục phổ thông, giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học.
Cùng với xu thế phẳng hóa và giảm tải áp lực thi cử hành chính, việc bỏ bằng tốt nghiệp THCS đối với học sinh lớp 9 cũng chính thức được áp dụng. Sau khi hoàn thành chương trình, các em không còn phải trải qua khâu cấp bằng rườm rà mà được Hiệu trưởng xác nhận thẳng vào học bạ điện tử, phù hợp với mô hình quản lý hiện đại của các quốc gia phát triển. Sự tinh giản này định hướng dòng chảy phân luồng học sinh sau lớp 9 diễn ra tự nhiên hơn, mở rộng cơ hội cho các em lựa chọn học nghề hoặc học văn hóa theo đúng năng lực cá nhân.
Cập nhật chương trình đào tạo và siết chặt chất lượng tuyển sinh
Theo Thông tư 78/2026/TT-BGDĐT vừa ban hành, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã tiến hành sửa đổi, cập nhật 4 môn học trong chương trình giáo dục thường xuyên. Các kiến thức về lịch sử bảo vệ chủ quyền biên giới, quyền lợi hợp pháp tại Biển Đông hay các bài học về chính quyền địa phương hai cấp đã được đưa vào sách giáo khoa một cách hệ thống, chính xác.
Ở bậc đại học và thi cử, cuộc chiến chống bệnh thành tích được đẩy lên cao trào với phong trào "dạy thật, học thật, thi thật, đánh giá thật". Trong đợt tuyển sinh vừa qua, Bộ đã siết chặt quy chế khi yêu cầu mọi thí sinh dù xét tuyển bằng phương thức nào cũng phải đạt mức sàn điểm thi tốt nghiệp nhất định, đồng thời bắt đầu lộ trình hạn chế việc lạm dụng cộng điểm chứng chỉ quốc tế như IELTS để đảm bảo sự công bằng cho học sinh vùng sâu, vùng xa.
