Việt Nam đã và đang trở thành một trong những điểm đến hấp dẫn nhất châu Á đối với cộng đồng người nước ngoài đến sinh sống, làm việc và trải nghiệm. Quốc gia Đông Nam Á này sở hữu sự hòa quyện độc đáo giữa tốc độ phát triển kinh tế năng động và những giá trị văn hóa truyền thống ngàn đời.
Tuy nhiên, việc chuyển đến một đất nước hoàn toàn mới luôn đi kèm với những cú sốc văn hóa và những bỡ ngỡ ban đầu. Để nhanh chóng hòa nhập và tận hưởng trọn vẹn cuộc sống tại đây, người nước ngoài cần trang bị cho mình những hiểu biết sâu sắc về hệ thống giao thông, chi phí sinh hoạt, các quy tắc ứng xử văn hóa cũng như thủ tục hành chính thiết yếu.
Văn hóa ứng xử
Trải qua hàng ngàn năm lịch sử gắn liền với nền văn minh lúa nước, người Việt hình thành lối sống quần cư theo làng xã, sự gắn kết cộng đồng và tình làng nghĩa xóm được đặt lên hàng đầu. Đặc trưng này tạo nên một tính cách rất điển hình của người bản xứ: hiếu khách, cởi mở nhưng cũng vô cùng quan tâm đến đời tư của người khác.
Người nước ngoài khi mới đến thường cảm thấy bất ngờ khi nhận được những câu hỏi mang tính riêng tư ngay trong lần đầu gặp mặt, chẳng hạn như tuổi tác, tình trạng hôn nhân hay thu nhập. Thay vì coi đó là sự tò mò thiếu lịch sự, các bạn hãy hiểu rằng đó là cách người Việt thiết lập thứ bậc xưng hô phù hợp (anh, chị, em, cô, chú) và thể hiện sự quan tâm một cách tự nhiên.
Khái niệm "thể diện" giữ một vai trò tối thượng trong giao tiếp hàng ngày của người Việt. Người Việt thường có xu hướng giao tiếp gián tiếp, né tránh việc từ chối thẳng thừng hoặc chỉ trích gay gắt trước mặt đám đông để giữ thể diện cho cả đôi bên. Việc một người bản xứ mỉm cười hoặc gật đầu đôi khi không đồng nghĩa với việc họ hoàn toàn đồng ý, mà đơn giản là họ đang thể hiện sự lắng nghe và thái độ tôn trọng.
Ngoài ra, việc tôn kính người lớn tuổi và các bậc tiền bối là giá trị cốt lõi không thể lay chuyển; một cái cúi đầu nhẹ hay việc dùng hai tay khi đưa hoặc nhận đồ từ người lớn tuổi sẽ giúp người nước ngoài ghi điểm tuyệt đối trong mắt người bản địa.
Giao thông Việt Nam
Giao thông có lẽ là trải nghiệm mang tính "thử thách" lớn nhất và gây ấn tượng mạnh mẽ nhất đối với bất kỳ người nước ngoài nào khi đặt chân đến Việt Nam. Đặc trưng của đường phố tại các đô thị lớn như Hà Nội hay Thành phố Hồ Chí Minh là sự thống trị tuyệt đối của hàng triệu chiếc xe máy di chuyển liên tục như một dòng dòng thác.
Người nước ngoài thường mô tả giao thông Việt Nam giống như một trò chơi mạo hiểm hoặc một đoàn tàu lượn siêu tốc. Dù thoạt nhìn có vẻ hỗn loạn và không theo quy luật, nhưng dòng chảy giao thông này thực chất lại vận hành theo một nguyên lý linh hoạt và có sự nhường nhịn ngầm giữa các phương tiện.
Bài học vỡ lòng cho người nước ngoài tại Việt Nam chính là nghệ thuật đi bộ qua đường. Nguyên tắc vàng là hãy bước đi với tốc độ đều đặn, tự tin, không đột ngột dừng lại và tuyệt đối không lùi bước. Các tài xế xe máy trên đường sẽ tự động tính toán quỹ đạo chuyển động để lách qua bạn một cách chuẩn xác. Đối với việc di chuyển hàng ngày, nếu chưa đủ tự tin để tự điều khiển xe máy cá nhân và chịu trách nhiệm về bảo hiểm bắt buộc, người nước ngoài được khuyến khích sử dụng các ứng dụng gọi xe công nghệ (như Grab, Xanh SM, Be) vốn rất phổ biến, giá rẻ và hiển thị lộ trình minh bạch. Nếu tự lái xe, việc trang bị mũ bảo hiểm đạt chuẩn và sở hữu bằng lái phù hợp là yêu cầu pháp lý nghiêm ngặt không được phép lơ là.
Chi phí sinh hoạt
Một trong những lý do lớn nhất giúp Việt Nam liên tục lọt top những quốc gia đáng sống nhất cho người nước ngoài chính là chi phí sinh hoạt vô cùng dễ chịu so với các nước phương Tây. Về cơ bản, chi phí sống tại Việt Nam thấp hơn khoảng 50% đến 70% so với Mỹ hoặc Vương quốc Anh, cho phép người nước ngoài tận hưởng một cuộc sống thoải mái, tiện nghi ngay cả với mức ngân sách trung bình. Trung bình, một người nước ngoài độc thân có thể sống tốt tại các thành phố lớn với mức chi tiêu dao động từ 750 USD đến 1.600 USD mỗi tháng, tùy thuộc vào lựa chọn phong cách sống.
Thị trường nhà ở tại Việt Nam rất đa dạng, từ các căn hộ dịch vụ cao cấp ở các khu phố nổi tiếng như Thảo Điền (Thành phố Hồ Chí Minh) hay Tây Hồ (Hà Nội) với mức giá từ 500 USD đến hơn 1.200 USD, cho đến những căn hộ chung cư mini có giá mềm hơn. Chi phí ăn uống tại đây là một điểm cộng lớn với nền văn hóa ẩm thực đường phố xuất sắc và giá rẻ, nơi một bữa ăn ngon lành chỉ tốn khoảng 2 USD.
Bên cạnh đó, các dịch vụ tiện ích như internet tốc độ cao, cước điện thoại di động và dịch vụ dọn dẹp nhà cửa đều có mức giá rất rẻ so với mặt bằng chung của quốc tế. Chi phí lớn nhất cần lưu ý chủ yếu nằm ở học phí tại các trường quốc tế nếu người nước ngoài chuyển đến sinh sống cùng gia đình và con nhỏ.
Đời sống hàng ngày và các thủ tục hành chính thiết yếu
Việc làm việc mà không có Giấy phép lao động hoặc sử dụng sai mục đích visa du lịch là hành vi vi phạm pháp luật và có thể dẫn đến việc bị trục xuất. Khi thuê nhà, việc yêu cầu chủ nhà thực hiện đăng ký tạm trú với công an địa phương là bắt buộc. Hiện nay, hệ thống hành chính số của Việt Nam đang ngày càng phát triển, cho phép người nước ngoài có thẻ cư trú hợp pháp có thể đăng ký sử dụng siêu ứng dụng định danh điện tử VNeID để quản lý thông tin tiện lợi hơn.
Về khía cạnh y tế, mặc dù hệ thống bệnh viện công có chi phí thấp nhưng rào cản ngôn ngữ là một trở ngại lớn đối với người nước ngoài. Do đó, việc sở hữu một gói bảo hiểm y tế tư nhân quốc tế là điều thực sự cần thiết, giúp bạn tiếp cận dễ dàng với hệ thống các bệnh viện quốc tế đạt chuẩn, nơi đội ngũ y bác sĩ có thể giao tiếp thông thạo bằng nhiều ngôn ngữ.
Cuối cùng, một lưu ý nhỏ nhưng quan trọng trong đời sống sinh hoạt hàng ngày là nguồn nước máy tại Việt Nam không an toàn để uống trực tiếp; người nước ngoài nên sử dụng nước đóng chai hoặc lắp đặt hệ thống lọc nước chất lượng cao tại nhà để bảo vệ sức khỏe.
