Hiện nay, việc xuất ngoại làm việc không còn bó hẹp trong khái niệm giải quyết việc làm tạm thời, mà đã nâng tầm thành một chiến lược phát triển sự nghiệp dài hạn, giúp người lao động nâng cao tay nghề và tích lũy vốn liếng.
Tuy nhiên, để tránh được những rủi ro nơi xứ người, người lao động cần có một cái nhìn toàn diện từ cơ hội, mức thu nhập thực tế cho đến những chuẩn bị khắt khe về kỹ năng, tài chính và tâm lý.
Cơ hội toàn cầu và sự đa dạng hóa thị trường
Thị trường lao động quốc tế đang chứng kiến một làn sóng mở cửa mạnh mẽ chưa từng có, trải dài từ các quốc gia Đông Bắc Á truyền thống cho đến các nền kinh tế phát triển tại Châu Âu và Châu Mỹ. Đài Loan, Nhật Bản và Hàn Quốc tiếp tục giữ vững vị thế là những điểm đến thu hút đông đảo lao động Việt Nam nhất nhờ nhu cầu lớn trong các ngành công nghiệp chế tạo, xây dựng, nông nghiệp và điều dưỡng. Hàng loạt quốc gia có thu nhập cao và chế độ phúc lợi khắt khe như Úc cũng đang có những tín hiệu tích cực trong việc tuyển dụng nhân lực Việt Nam, tạo nên những "cơ hội vàng" cho cả lao động phổ thông lẫn lao động có trình độ cao.
Cơ hội làm việc tại nước ngoài mang lại giá trị kép vượt trội. Bên cạnh việc cải thiện bài toán kinh tế trước mắt, đây là môi trường tu nghiệp lý tưởng để người lao động rèn luyện tác phong làm việc công nghiệp, tiếp cận công nghệ hiện đại và nâng cao trình độ tay nghề. Nhiều chương trình quốc tế hiện nay còn mở ra lộ trình cho phép người lao động gia hạn hợp đồng, chuyển đổi tư cách lưu trú hoặc thậm chí là cơ hội định cư lâu dài cùng gia đình nếu đáp ứng tốt các tiêu chuẩn của nước sở tại.
Mức lương thực tế và chi phí sinh hoạt
Một trong những động lực lớn nhất thúc đẩy dòng người dịch cư xuyên quốc gia chính là mức thu nhập hấp dẫn. Thực tế ghi nhận nhiều lao động xuất cảnh theo diện hợp đồng đạt mức lương dao động từ 35 đến 42 triệu đồng mỗi tháng, cao gấp nhiều lần so với thu nhập trong nước ở cùng một vị trí. Đối với các kỹ sư công nghệ thông tin, chuyên gia tài chính hoặc nhân sự ngành y tế tại các quốc gia như Đức, Úc hay Canada, thu nhập có thể lên tới hàng trăm triệu đồng một tháng đi kèm các gói bảo hiểm và đãi ngộ chuẩn quốc tế.
Tuy nhiên, mức lương danh nghĩa cao không đồng nghĩa với việc bạn sẽ nghiễm nhiên có một khoản tích lũy khổng lồ. Thu nhập của bạn sẽ phải khấu trừ trực tiếp cho các khoản thuế thu nhập, bảo hiểm bắt buộc theo luật sở tại. Thêm vào đó, chi phí sinh hoạt tại các thành phố lớn ở nước ngoài vô cùng đắt đỏ, từ tiền thuê nhà, chi phí sưởi ấm, điện nước cho đến thực phẩm hàng ngày. Nếu không biết cách chi tiêu khoa học và tiết kiệm, người lao động rất dễ rơi vào tình trạng "thu không đủ bù chi".
Do đó, trước khi ký kết bất kỳ hợp đồng làm việc nào, việc tìm hiểu rõ các khoản khấu trừ, chi phí ăn ở được chủ sử dụng hỗ trợ ra sao là điều tối quan trọng để tính toán chính xác mức tích lũy thực tế của bản thân.
Kỹ năng chuyên môn
Môi trường làm việc quốc tế, đặc biệt là tại các quốc gia như Nhật Bản, đòi hỏi sự tỉ mỉ, tính kỷ luật cao, quy trình sản xuất chặt chẽ và an toàn lao động tuyệt đối. Dù là lao động trong ngành cơ khí, hàn, xây dựng hay điều dưỡng, việc chủ động nâng cao tay nghề và sở hữu các chứng chỉ nghề đạt chuẩn quốc tế sẽ giúp bạn có lợi thế đàm phán mức lương tốt hơn rất nhiều.
Song song với tay nghề, ngôn ngữ chính là chiếc chìa khóa vạn năng giúp bạn sinh tồn và phát triển tại xứ người. Không thông thạo ngôn ngữ bản địa hoặc ngôn ngữ làm việc chung như tiếng Anh không chỉ giới hạn cơ hội thăng tiến của bạn mà còn biến bạn thành người biệt lập trong các cuộc hội thoại đời thường.
Việc chuẩn bị tốt nền tảng ngoại ngữ từ trước khi xuất cảnh không chỉ giúp bạn bắt nhịp nhanh với công việc, hiểu rõ các quy trình kỹ thuật mà còn giảm thiểu tối đa các hiểu lầm không đáng có với đồng nghiệp và nhà quản lý bản xứ.
Tài chính ban đầu và rào cản văn hóa
Chi phí để đi làm việc ở nước ngoài có thể lên tới hàng trăm triệu đồng, bao gồm các khoản phí đào tạo, làm thủ tục hồ sơ, visa và vé máy bay. Trình độ kỹ năng càng thấp, rủi ro rơi vào các bẫy môi giới bất hợp pháp với mức phí cắt cổ càng cao. Để giảm thiểu gánh nặng này, người lao động nên tìm kiếm các chương trình phi lợi nhuận do Nhà nước triển khai hoặc chủ động tận dụng các chính sách hỗ trợ vay vốn, chi phí đào tạo dành cho các đối tượng vùng khó khăn, bộ đội xuất ngũ theo quy định hành chính hiện hành.
Bên cạnh tài chính, chuẩn bị một tinh thần thép để đối diện với cú sốc văn hóa và nỗi cô đơn là điều không thể thiếu. Khi đặt chân đến một vùng đất mới, sự khác biệt về khí hậu, thói quen ăn uống, giờ giấc sinh hoạt và sự thay đổi trong cấu trúc phân cấp nơi công sở có thể khiến bạn rơi vào trạng thái khủng hoảng tâm lý trong những tháng đầu tiên. Nỗi nhớ nhà, áp lực công việc cộng dồn với cảm giác cô độc giữa một cộng đồng xa lạ dễ làm lung lay ý chí của những người trẻ.
Việc tham gia đầy đủ các khóa học giáo dục định hướng trước khi đi, chủ động tìm kiếm và kết nối với cộng đồng người Việt tại nước sở tại sẽ là điểm tựa tinh thần vững chắc, giúp bạn nhanh chóng vượt qua giai đoạn thử thách này.
