Làm việc chân tay hiện nay có thật sự đỡ áp lực và "khỏe" hơn làm việc văn phòng? Xu hướng giới trẻ trong tương lai liệu có đổi hướng?

Trong suy nghĩ của nhiều người trước đây, công việc văn phòng luôn được xem là đích đến của thành công, là thành quả xứng đáng cho những năm tháng miệt mài học tập và là câu trả lời tốt nhất cho sự kỳ vọng của gia đình. Hình ảnh một người làm việc trong văn phòng máy lạnh, khoác lên mình chiếc áo sơ mi hay đồng phục chỉn chu, ngồi trước màn hình máy tính từng được xem là biểu tượng của sự ổn định và có tương lai. Trái lại, lao động chân tay thường gắn liền với sự vất vả, phải làm việc dưới nắng mưa, quần áo lấm lem và mức thu nhập được cho là khiêm tốn hơn. Chính quan niệm ấy đã tạo nên khoảng cách trong cách nhìn nhận giá trị giữa hai loại hình công việc suốt một thời gian dài.

Thế nhưng vài năm trở lại đây, quan điểm đó đang dần thay đổi. Không ít người sau thời gian dài làm văn phòng đã quyết định từ bỏ phòng lạnh, màn hình máy tính, sơ mi chỉn tề chuyển sang những công việc mang tính lao động trực tiếp như thợ sửa chữa, đầu bếp, pha chế, làm nông, giao hàng, kỹ thuật viên hay mở một cửa hàng kinh doanh nhỏ. Điều khiến nhiều người bất ngờ với lựa chọn này là họ cảm thấy cuộc sống nhẹ nhõm hơn, có nhiều thời gian cho bản thân hơn dù công việc vẫn vất vả. Vậy điều này có thực sự đúng?

Làm việc văn phòng: tan ca nhưng chưa chắc đã được tan ca

Nhiều người nghĩ công việc văn phòng chỉ đơn giản là ngồi trước màn hình máy tính tám tiếng mỗi ngày. Nhưng thực tế thì áp lực lớn nhất của nhóm công việc này lại đến từ những thứ "vô hình".

Cả ngày đã dành khoảng thời gian lớn ở công ty, nhưng sau giờ làm, điện thoại vẫn liên tục nhận tin nhắn từ đồng nghiệp, khách hàng hoặc cấp trên. Những cuộc họp đột xuất, email cần phản hồi gấp hay tài liệu phải hoàn thành gấp trong ngày khiến ranh giới giữa giờ làm và giờ nghỉ gần như biến mất. Không ít người dù đã về nhà nhưng đầu óc vẫn quanh quẩn với KPI, doanh số, báo cáo hay deadline ngày mai.

Ngay cả những ngày nghỉ lễ hay đi du lịch, nhiều nhân viên văn phòng vẫn phải mang theo laptop hoặc luôn trong trạng thái sẵn sàng trả lời khi sếp cần. Một chuyến nghỉ dưỡng đôi khi chỉ là đổi địa điểm để tiếp tục làm việc. Điều này khiến cơ thể có thể đang nghỉ nhưng tinh thần thì chưa bao giờ thật sự được thư giãn.

Làm việc chân tay: tan ca thì thật sự là tan ca

Đối với nhiều công việc lao động chân tay, sau khi hoàn thành ca làm cũng là lúc công việc kết thúc. Người công nhân, đầu bếp, thợ cơ khí, nhân viên kho, kỹ thuật viên hay người làm xây dựng thường không phải mang việc về nhà.

Sau giờ làm, họ có thể dành toàn bộ thời gian cho gia đình, bạn bè hoặc nghỉ ngơi mà không bị email hay tin nhắn công việc làm phiền. Khi xin nghỉ phép hoặc đi du lịch, phần lớn đều có thể tận hưởng trọn vẹn khoảng thời gian đó mà không phải liên tục kiểm tra điện thoại. Tan ca là xong, không cần phải ở trong trạng thái sẵn sàng, ngồi trước màn hình làm đến tối muộn.

Chính sự tách bạch rõ ràng giữa công việc và cuộc sống cá nhân giúp nhiều người cảm thấy tinh thần nhẹ nhàng hơn, dù ban ngày phải lao động khá nặng.

Mệt về thể xác hay mệt về tinh thần? Cái mệt nào sẽ nhẹ nhàng hơn?

Nhân viên văn phòng thường ít vận động nhưng lại phải chịu áp lực từ mục tiêu công việc, cạnh tranh, đánh giá hiệu suất, trách nhiệm và các mối quan hệ nơi làm việc. Sự mệt mỏi về tinh thần tích tụ lâu dần có thể khó nhận ra, nhiều người không quan tâm và đề phòng nhưng lại ảnh hưởng rất lớn đến sức khỏe.

Ban đầu chỉ là những cơn mất ngủ nhẹ, căng thẳng, đau đầu hoặc khó tập trung, nghĩ rằng là do hôm nay mình lỡ uống trà, cà phê hơi muộn hay trời hơi nóng nên cảm thấy hơi khó chịu, hôm qua mất ngủ nên hôm nay hơi mệt,... Nếu những điều này kéo dài, nhiều người có thể rơi vào kiệt sức, lo âu, trầm cảm và phải tìm đến bác sĩ hoặc thuốc hỗ trợ. Đây cũng là lý do nhiều chuyên gia cho rằng áp lực tâm lý kéo dài thường khó phục hồi hơn sự mệt mỏi về thể chất.

Lao động chân tay đòi hỏi người làm phải vận động liên tục và tiêu hao nhiều sức lực. Sau một ngày làm việc, cảm giác đau mỏi, rã rời là điều khó tránh khỏi, nhưng chỉ cần một bữa ăn đầy đủ, một giấc ngủ ngon hoặc một ngày nghỉ, cơ thể thường có thể dần hồi phục. Tuy nhiên, đây cũng là nhóm công việc tiềm ẩn nhiều rủi ro hơn về an toàn và sức khỏe. Nhiều nghề phải làm việc trên cao, thường xuyên di chuyển, tham gia giao thông hoặc tiếp xúc trực tiếp với môi trường nắng, mưa và thời tiết khắc nghiệt. Không ít người còn phải chấp nhận đánh đổi ngoại hình với làn da sạm nắng, đôi bàn tay chai sần, đầy vết xước hay những dấu vết của thời gian và công việc.

Thu nhập: giờ đây khoảng cách có còn khác biệt?

Trước đây, nhiều người lựa chọn làm văn phòng vì cho rằng thu nhập sẽ cao hơn công việc tay chân.

Tuy nhiên, thị trường lao động ngày nay đã có nhiều thay đổi so với trước đây. Nếu như công việc văn phòng từng được xem là lựa chọn lý tưởng nhờ mức thu nhập ổn định, môi trường làm việc tốt và cơ hội phát triển lâu dài, thì trong bối cảnh kinh tế nhiều biến động, chi phí sinh hoạt không ngừng tăng và sự cạnh tranh ngày càng cao, bức tranh ấy đã không còn hoàn toàn như trước. Với không ít người, mức lương văn phòng chỉ đủ trang trải các khoản chi tiêu cơ bản, thậm chí vẫn phải chật vật để cân đối tài chính khi giá cả ngày càng leo thang.

Trong khi đó, nhiều ngành nghề lao động chân tay lại đang dần được nhìn nhận với một góc nhìn khác. Do nhu cầu tuyển dụng lớn và nguồn nhân lực ngày càng khan hiếm, các lĩnh vực như xây dựng, cơ khí, điện, hàn, vận hành máy móc, logistics hay kỹ thuật... đã có mức thu nhập hấp dẫn hơn trước, đặc biệt đối với những người có tay nghề cao và nhiều kinh nghiệm. Không ít lao động có thu nhập cao hơn cả nhân viên văn phòng, đồng thời vẫn có công việc ổn định nếu đáp ứng được yêu cầu chuyên môn. Điều này cho thấy giá trị của một nghề nghiệp không còn được quyết định bởi việc làm trong văn phòng hay ngoài công trường, mà phụ thuộc vào năng lực, kỹ năng, sự cống hiến và khả năng thích nghi với nhu cầu của thị trường lao động.

Vì sao nhiều người trẻ đang chuyển hướng?

Gần đây, có thể thấy ngày càng nhiều người trẻ lựa chọn học nghề hoặc làm các công việc lao động kỹ thuật thay vì chỉ tập trung tìm việc văn phòng.

Một phần nguyên nhân là họ mong muốn cân bằng cuộc sống, giảm áp lực tinh thần và có nhiều thời gian cho bản thân hơn. Bên cạnh đó, các ngành nghề kỹ thuật ngày càng được đào tạo bài bản, thu nhập cải thiện và có nhiều cơ hội phát triển.

Tuy nhiên, vẫn còn không ít người mang tâm lý "đã học đại học thì phải làm văn phòng". Vì sĩ diện hoặc áp lực từ gia đình, họ ngại quay về quê, ngại làm nghề tay chân hay những công việc bị cho là kém "sang". Trong khi đó, xã hội hiện đại đang dần đánh giá con người dựa trên năng lực, thu nhập và chất lượng cuộc sống hơn là tên gọi của nghề nghiệp.

Không ít người từng chạnh lòng khi nhìn cuộc sống của bạn bè làm những công việc khác. Trong khi bản thân vẫn đang tất bật tăng ca ở công ty, cặm cụi chỉnh sửa báo cáo hay xử lý những dự án phát sinh từ cấp trên, thì người bạn của mình đã tan ca từ sớm. Họ có thời gian về nhà nghỉ ngơi, chuẩn bị chỉn chu để đi cà phê, ăn tối, gặp gỡ bạn bè hoặc quây quần bên gia đình. Đến tối, khi nhân viên văn phòng vẫn còn ngồi trước màn hình máy tính để hoàn thành công việc, thì nhiều người đã có thể thư giãn với vài ván game, xem một bộ phim yêu thích hay đơn giản là đi ngủ sớm. Sáng hôm sau, thay vì phải cố ngủ thêm vài phút vì thiếu ngủ sau một đêm thức khuya, họ có thể thong thả ăn sáng cùng gia đình, nhâm nhi ly cà phê, tập thể dục hoặc bắt đầu ngày mới với tinh thần thoải mái. Điều đó cho thấy, ngoài mức thu nhập, thời gian dành cho bản thân và những người thân yêu cũng là một giá trị đáng để cân nhắc khi lựa chọn nghề nghiệp và định nghĩa về một cuộc sống thành công.

Vậy làm việc chân tay có thật sự ổn hơn làm việc văn phòng?

Câu trả lời cho câu hỏi này không có đáp án đúng cho tất cả mọi người.

Làm việc chân tay có thể mang lại sự thoải mái về tinh thần, ranh giới rõ ràng giữa công việc và cuộc sống, ít mang việc về nhà và giúp nhiều người cảm thấy được "ngắt kết nối" sau giờ làm. Nhưng đổi lại, công việc này cũng tiềm ẩn nguy cơ chấn thương, hao mòn sức khỏe theo thời gian và không phải ngành nghề nào cũng có cơ hội thăng tiến cao.

Ngược lại, làm việc văn phòng thường có môi trường ổn định hơn, nhiều cơ hội phát triển chuyên môn và quản lý. Tuy nhiên, nếu không biết cân bằng giữa công việc và cuộc sống, áp lực tinh thần có thể trở thành gánh nặng lớn, ảnh hưởng đến sức khỏe và hạnh phúc lâu dài.